Hôn nhân của người Tà Ôi

Người Tà Ôi là dân tộc thiểu số tại Việt Nam và Lào. Người Tà Ôi còn có tên gọi khác là Tôi Ôi, Pa Cô, Pa Hi hay Ba Hi. Trai gái lớn lên sau khi đã cắt cụt 6 chiếc răng cửa hàm trên thì được tìm hiểu nhau và lấy vợ, lấy chồng. Việc cưới hỏi do nhà trai chủ động. Nhà gái cho con đi làm dâu và được nhận của cải dẫn cưới gồm cồng, chiêng, ché, nồi đồng, trâu, lợn...

Quan niệm về cái đẹp của nhan sắc và vóc dáng gần như thống nhất với sự cần cù, khỏe mạnh trong lao động. Khi hai người có sự cảm thông và nhận quà của nhau như: vòng bạc, chuỗi cườm, vòng tai, đồng bạc (còn cô gái thì để cho chàng trai nhổ 5 sợi tóc, để chứng tỏ lòng chung thủy của mình).

Nghi thức

Sau khi ông mối đã đánh tiếng qua nhà gái thì sẽ tiến hành lễ ăn hỏi. Lễ này đánh dấu sự gặp gỡ giữa hai gia đình, nhà trai mang đến nhà gái một số lễ vật: vòng bạc, chuỗi cườm, gạo nếp.

Nguồn ảnh:amthuc365.vn

Những sính lễ quý trong lễ cưới như: chiêng, ché, nồi đồng, bò, lợn, gạo nếp… được nhà trai mang đến nhà gái như lời giao ước trong lễ ăn hỏi để xin hẳn con dâu về nhà. Trong dịp này, họ hàng bà con xóm giềng đến chúc mừng, ăn uống.
Về nhà chồng, đôi vợ chồng tổ chức lễ Đạp bếp nhằm trở lại nhà gái trình diện với gia đình. Nếu chưa làm lễ này cô dâu không được làm việc cho gia đình chồng dù chỉ thổi cơm hay kiếm củi.
Sau đám cưới ít năm, đôi vợ chồng còn lo dành dụm tiền bạc, lễ vật để tổ chức lễ Trọn vẹn để tạ ơn thần linh đã giúp cho họ sống bình yên và hạnh phúc.
Đến với nhà chồng, người vợ thuộc hẳn về gia đình chồng và đoạn tuyệt với ma gia đình bố mẹ đẻ.

Nguyên tắc hôn nhân

Do tục thách cưới nặng nề nên trước đây không thiếu những chàng trai nghèo không lo được thách cưới nên sống độc thân suốt đời. Cũng có trường hợp phải vay mượn để lo sính lễ, nên đôi vợ chồng phải tần tảo đến già mới trả hết nợ. Ngược lại, nhiều người có nhiều của cải có thể nộp lễ và tiến hành cưới đến năm bảy vợ.
Trong quá khứ, hôn nhân của người Tà Ôi mang tính chất mua bán, người phụ nữ đã trở thành thứ để trao đổi những đồ quay. Về nhà chồng, người đàn bà đoạn tuyệt với các mối quan hệ với gia đình mình, nên họ khó lòng thoát khỏi những ràng buộc của gia đình chồng, cho dù người chồng chết đi.
Trong tục hôn nhân của người Tà Ôi, hôn nhân con cô, con cậu rất được khuyến khích. Tuy nhiên nguyên tắc này chỉ được chấp nhận một chiều: con trai của chị em gái được phép lấy con gái của anh em trai và không có trường hợp ngược lại.

V.L